Przejścia przeciwpożarowe – co to jest i dlaczego błędy montażowe mogą mieć bardzo wysoką cenę?

W nowoczesnych budynkach komercyjnych i przemysłowych instalacje techniczne przechodzą przez ściany, stropy i przegrody pożarowe setkami otworów. To właśnie w tych miejscach powstaje jedno z największych zagrożeń dla bezpieczeństwa – punktowe osłabienie odporności ogniowej przegrody. Aby zachować ciągłość ochrony przeciwpożarowej, stosuje się przejścia przeciwpożarowe, czyli specjalne zabezpieczenia konstrukcyjne, które zatrzymują ogień, dym i wysoką temperaturę w obrębie jednej strefy pożarowej. Choć wyglądają niepozornie, ich poprawny montaż ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa budynku i ludzi.

Czym są przejścia przeciwpożarowe?

Przejścia przeciwpożarowe to elementy zabezpieczające otwory w ścianach lub stropach, przez które przechodzą instalacje: kable elektryczne, rury wodne, przewody wentylacyjne, kanalizacja, instalacje HVAC czy systemy technologiczne. Otwory te muszą być uszczelnione materiałami odpornymi na ogień, dym i wysoką temperaturę przez określony czas – zgodnie z klasą odporności przegrody (np. EI 60, EI 90, EI 120).

W praktyce stosuje się m.in.: zaprawy ogniochronne, masy uszczelniające, płyty i kołnierze przeciwpożarowe, kasety kablowe, przepusty modułowe, opaski i zaprawy cementowe. Kluczowe jest jednak to, że przejście przeciwpożarowe musi być dobrane do rodzaju instalacji oraz wykonane zgodnie z dokumentacją projektową i wymaganiami producenta.

Dlaczego przejścia przeciwpożarowe są tak ważne?

Każda przegroda pożarowa ma konkretną rolę: powstrzymać rozprzestrzenianie się ognia pomiędzy strefami. Jednak przegroda nie spełni swojej funkcji, jeśli została osłabiona przez otwór wykonany pod instalację techniczną i niewłaściwie uszczelniony. W takim przypadku ogień, dym oraz wysoka temperatura mogą przenieść się na kolejną kondygnację lub strefę pożarową w ciągu minut.

Dobrze wykonane przejścia przeciwpożarowe tworzą barierę, która daje czas na ewakuację, ogranicza straty materialne oraz ułatwia działania służb ratowniczych. W przypadku pożaru różnica między poprawnie wykonanym a błędnym zabezpieczeniem może mieć dosłownie „cenę” życia ludzi i milionowych strat.

Najczęstsze błędy montażowe

Choć temat może wydawać się techniczny, w praktyce błędy przy wykonywaniu przejść przeciwpożarowych są bardzo częste. Najbardziej typowe problemy to:

• stosowanie niewłaściwych materiałów (np. zwykłej pianki montażowej, która nie ma żadnych właściwości ogniowych),

• brak zgodności systemu z klasą odporności przegrody,

• pozostawienie szczelin i niedoszczelnień wokół rur lub kabli,

• brak dokumentacji i oznakowania przejścia,

• wykonywanie „napraw własnych” po zmianach instalacji,

• brak kontroli odbiorowej przez osobę z uprawnieniami PPOŻ.

W praktyce bardzo często po wykonaniu pierwotnych prac instalacyjnych przejścia są naruszane podczas „dodatkowych” prac elektrycznych lub hydraulicznych, a nikt nie przywraca ich do stanu zgodnego z przepisami. To sprawia, że budynek, choć spełnia wymagania projektowe, staje się realnie niebezpieczny.

Konsekwencje błędów – finansowe, prawne i realne zagrożenie

Źle wykonane lub niekompletne przejścia przeciwpożarowe mogą skutkować poważnymi konsekwencjami. Podczas kontroli Państwowej Straży Pożarnej obiekt może otrzymać nakaz usunięcia niezgodności, a właściciel może ponieść koszty ponownej adaptacji instalacji i zabezpieczenia przejść.

Jeszcze poważniejsze konsekwencje występują w przypadku pożaru – jeśli zabezpieczenie nie zadziała, ubezpieczyciel może odmówić wypłaty pełnego odszkodowania ze względu na rażące zaniedbanie. Dodatkowo zarządca budynku może ponosić odpowiedzialność prawną za zagrożenie życia i zdrowia użytkowników.

Jak zapewnić poprawne wykonanie przejść przeciwpożarowych?

Najważniejsze jest zaplanowanie zabezpieczeń już na etapie projektu budowlanego. Każdy rodzaj instalacji powinien być opisany pod kątem sposobu przejścia przez przegrodę i dopasowany do wymagań odporności ogniowej. Prace powinny być wykonywane przez wyspecjalizowaną firmę, która ma doświadczenie w systemach uszczelnień ogniochronnych i korzysta wyłącznie z certyfikowanych materiałów.

Po wykonaniu prac konieczny jest odbiór techniczny z dokumentacją zdjęciową, opisem zastosowanych materiałów oraz oznaczeniem przejść. Dodatkowo obowiązkowe są okresowe kontrole – każde naruszenie przejścia (np. dodanie nowego kabla) wymaga ponownego uszczelnienia.

Podsumowanie

Choć często pozostają niewidoczne, przejścia przeciwpożarowe są jednym z najważniejszych elementów ochrony budynku przed skutkami pożaru. To one decydują, czy ogień ograniczy się do jednej strefy, czy w ciągu kilku minut opanuje całe skrzydło obiektu. Błędy montażowe mogą mieć wysoką cenę: finansową, prawną i – co najważniejsze – ludzką. Dlatego przejścia należy traktować jak kluczowy element bezpieczeństwa, który wymaga planowania, fachowego wykonania i regularnych kontroli. Profesjonalne podejście to jedyna droga, aby mieć pewność, że budynek jest chroniony zgodnie z przepisami i realnie bezpieczny dla użytkowników.